To nie jest spektakl o twojej urodzie, ale o brzydocie i okrucieństwie świata ludzi, w którym wciąż wybuchają wojny. To nie jest sztuka o przyjemnościach, swawolach, pięknie życia, ale o jego znoju, niedolach i udrękach. Zwłaszcza kobiet. Zwłaszcza dzieci.
To nie jest spektakl o urodzie twojej, mojej czy kogokolwiek innego, ale o mentalności, psychice, (nie)pamięci ofiar i biernych obserwatorów konfliktów, o wojnie, która wszystko niszczy, udziwnia, zabija. Nie dowiadujemy się niczego nowego, ale po raz kolejny obserwujemy, co wojna jest w stanie w człowieku zniszczyć, czym go obciążyć po kres jego życia i co ewoluuje dziedziczone w kolejnych pokoleniach. Jej destrukcyjna siła nie naprawia niczego i nikogo. Wręcz przeciwnie, lekceważy dotychczasową wiedzę i atakuje na każdym kroku obrazem kolejnego konfliktu. Tak więc temat bestialstwa, bezkarności odradza się i z nowym impetem uderza, bo dziś jest na agresję przyzwolenie (zapotrzebowanie, czas, kontekst). A wszechobecne relacje, doniesienia, analizy znieczulają wrażliwość, rugują empatię, oswajają lęk i sprawiają, że tworzy się dystans, wzrasta bezradność wobec zła wojny i nieludzkiego wobec niej zobojętnienia, niezrozumiałego wypierania jej ze świadomości.
Bohaterkami są kobiety, które na swój sposób heroicznie walczą, poświęcają się, przywracają
do normalności świat niszczony przez przemoc, agresję, śmierć świadomie i z
premedytacją inicjowaną przez człowieka. Spektakl koncentruje się na
ludzkiej bezsilności wobec zła. Na ofiarach, na tych, którzy przetrwali i tych, którzy
tylko z dystansem obserwują. Świat mediów, teatr również, informuje, ale także utwierdza
widzów w przekonaniu, że każdy sam sobie gotuje los, bo nie jest w stanie
zawczasu przeciwdziałać złu, zdusić go w zarodku. Może tylko zmagać się z jego
skutkami. Nie mówi o sprawcach, przyczynach.
Wojna mężczyzn, nieobecnych,
walczących gdzieś na froncie, decydujących o losie kobiet, dzieci i świata to destrukcja i chaos. To bezwstydny interes tworzony na grobach
światłych, szczytnych idei, który dzisiaj już nie ukrywa swoich motywacji i
celów. Bo zrzucił maskę moralnego uzasadnienia, nie używa kamuflażu dla
konieczności walki w imieniu dobra (życia, bezpieczeństwa, zachowania
tożsamości) ogółu czy jednostki (choć w istocie ta się nigdy nie liczyła).
Obrazy wojny, informacje o niej spowszedniały, oswajają wrażliwość tych,
których nieszczęście wojny bezpośrednio nie dotyczy. Nawet takie, które niosą
tragiczną historię teatru w Mariupolu, zbombardowanego przez Rosjan, mimo że
widoczny był z lotu ptaka napis informujący, że są w nim dzieci. Kolejne
kobiety, które usiłowały go napisać, były zabijane przez snajpera.
Surowy, mocny, mroczny w formie i treści spektakl TO NIE JEST SPEKTAKL O TWOJEJ URODZIE w dyplomowej reżyserii Marty Twardowskiej dotyczy trudnych, ale ważnych tematów. Tu wojna ma kobiecą twarz niewinnej ofiary, anonimowego bohatera. Sztuka uzmysławia wielką niemoc wobec tego, czego nie można zmienić, na co się nie ma wpływu, mimo że podkreśla heroiczne znoszenie trudów ataków, podnoszenie się po stracie oraz pełne bólu i cierpienia trwanie po niej. Doskonale to przedstawiają: Aleksandra Bożek, Anna Denysenko, Maciej Karbowski, Monika Świtaj, Agnieszka Zińczuk. Ale także Warszawa ze starą lipą w Parku Saskim, która przetrwała niejedną zawieruchę, jest tego koronnym dowodem. Uporczywe rekonstrukcje części ciała (piersi), opis gwałtu na Białorusince, przerażające puste plastikowe worki przygotowane na kolejne ofiary, głęboko przejmująca pieśń przeszywa serca słuchaczy, ich umysły poraża. Chodzi jednak o to, by uruchamiając w każdym widzu najczulsze struny, sprowokować go do działania.
Artyści próbują dotrzeć do widzów odwołując się do ich wrażliwości, empatii,
zdrowego rozsądku i jest to działanie ambitne. Z konieczności brutalne jak sam temat. Ale i rozdzierające serce. Dzisiaj nie wystarczy
informować, omawiać, analizować, trzeba widza mocno poruszyć, wstrząsnąć nim do
głębi. Spróbować zawładnąć nim i przeprogramować, by móc go ocalić,
pocieszyć. Czy jest to możliwe? Bez względu na to, czy akcja sztuki TO NIE
JEST SPEKTAKL O TWOJEJ URODZIE Ivany Saiko rozgrywa się w czasach historycznych czy
współczesnych, w Warszawie czy w Ukrainie, wojna zamienia sen ludzkości o pięknie, dobru i prawdzie w krwiożerczy koszmar o szaleństwie. Mimo znieczulania przez czas, przez media, mimo wypierania jej zła i niegasnącego instynktu przetrwania. Nawet za cenę dźwigania do końca życia bagażu (wielkiego worka jak kuli u nogi) bólu, doświadczeń i wspomnień. Może dlatego, że nadzieja umiera ostatnia.
tłumaczka: Gabriela Abrasowicz
reżyseria: Marta Twardowska
dramaturgia: Marta Lewandowska
opracowanie reżyserskie: Marta Lewandowska i Marta Twardowska
scenografia, kostiumy i animacja: Bartłomiej Kruk
muzyka: Barbara Zach
światła i wideo: Michał Modlinger
ruch sceniczny: Volodymyr Ryga
obsada:
Aleksandra Bożek
Anna Denysenko
Maciej Karbowski
Monika Świtaj
Agnieszka Zińczuk
Fot. Zuzanna Mazurek
0 komentarze:
Prześlij komentarz